کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان

کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان : سازمان جهانی یونسکو ۱۵ اکتبر سال ۱۹۵۰ مصادف با ۲۳ مهرماه را به عنوان روز جهانی «عصای سفید» نامگذاری کرد و قانون عصای سفید را به تصویب رساندند.

کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان
کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان

 

به گزارش ایرنا، عصای سفید استوانه‌ای بلند و باریک است که به منزله مهمترین ابزار تحرک به فرد نابینا این امکان را می‌دهد که با حرکت آن در مقابل پاهایش از وجود موانع، ناهمواری‌ها و سطوح مسیرش آگاه شود و همچنین نشانگر استقلال فرد نابینا به دیگران است.

بی‌تردید روز عصای سفید به منظور پررنگ نشان دادن نیازها و رساندن صدا و پیغام افراد نابینا به همه جامعه و به ویژه سیاستگذاران است، زیرا نابینایان

انسان‌های قدرتمندی هستند که شاید از قدرت بینایی ناتوان باشند، اما قدرت‌های بی‌نظیر دیگری دارند که می‌تواند جای خالی بینایی را برای آنها پر کند.

از جمله کارهای مهم و امیدبخشی که توسط نابینایان صورت گرفته و روزنه امیدی در دل دیگر روشن‌دلان باز کرده،

اختراع خط بریل و کتب صوتی است، خط بریل خط برجسته ای است كه به كمك آن افراد نابینا می توانند بخوانند و بنویسند.

این خط به نام مخترع آن ‘لویی بریل’ كه خود نابینا بود، نامگذاری شد.

خط استاندارد بریل مركب از شش نقطه در قالب دو ستون سه نقطه ای است كه از تركیب این نقاط حروف مختلف در هر زبان ساخته می شود.

کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان
کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان

کتاب و مطالعه می‌تواند بهترین وسیله برای تعالی ابعاد انسانی باشد و دنیای افراد را بزرگتر کند.

نابینایان را با وجود منابع کم تشنه کتاب و مطالعه هستند و نابینایان تنهایی‌های خود را با کتاب پر می‌کنند،

زیرا خوانش زمینه تصویرسازی ذهنی را برای نابینایان فراهم می‌کند و به نوعی آنان را در سرزمین کلمات و واژه‌ها بینا می‌سازد.

در واقع نابینایان لذت بینایی را در خواندن و مطالعه کتاب جست‌وجو می‌کنند و دنیای آنان روشن‌تر می‌شود.

كتابخانه‌ها و مراكز اطلاع‌رساني نابينايان در جهان

 نخستين كتابخانه نابينايان در 1768 در بريتانيا با مجموعه‌اي به خط برجسته براي دانشجويان نابينا تأسيس شد.

كتابخانه ملي نابينايان بريتانيا در 1882 تأسيس شد. اين كشور به سيستم‌هاي پيشرفته خدمت‌رساني به نابينايان و كم بينايان مجهز شده است

و در حال حاضر مؤسسه ملي سلطنتي نابينايان انگلستان بيش از 45 درصد كتاب‌هاي معروف كتابخانه‌هاي انگلستان را به قلم‌هاي بزرگ،

سيستم‌هاي گويا، و خط بريل برگردانده است که برای نابینایان و کم بینایان بسیار سودمند است.

در امريكا كتابخانه بوستون نخستين كتابخانه‌اي است كه خدمات به نابينايان را در 1868 آغاز كرد.

در اين كشور فكر ايجاد كتابخانه ملي براي نابينايان در 1897 توسط راسل يانگ، كتابدار كتابخانه كنگره، با ايجاد قرائتخانه‌اي براي نابينايان با حدود 500 كتاب و صفحه موسيقي شكل گرفت.

امروزه، خدمات كتابخانه ملي براي نابينايان كه از طريق كتابخانه كنگره هدايت مي‌شود، در چهار مركز ايالتي، 56 كتابخانه منطقه‌اي، و 101 كتابخانه ناحيه‌اي انجام مي‌شود.

كتاب و مجلات به شكل بريل، نوار ضبط شده، لوح فشرده، تجهيزات شنيداري و ابزار و وسايل به‌طور رايگان در اختيار افراد قرار مي‌گيرد.

كتابخانه ملي نابينايان كانادا در 1906 فعاليت خود را آغاز كرده و به‌صورت بخشي از سازمان خصوصي مؤسسه نابينايان كانادا اداره مي‌شود.

اين كتابخانه خدمات سفارش پستي را در سطح ملي انجام مي‌دهد و خدماتي به‌نام ويزنت دارد كه از اينترنت براي توليد و اشاعه اطلاعات ميان كاربران نابينا استفاده مي‌كند.

طبق قانون اساسي اين كشور، كليه كتابخانه‌هاي عمومي كانادا ملزم به ارائه خدمات به نابينايان هستند.

در سوئد امانت كتاب‌هاي گويا به‌صورت بخشي از خدمات يكپارچه كتابخانه‌هاي عمومي درآمده است و طرح توزيع كتاب‌هاي گوياي ديجيتالي در اين كشور در حال راه‌اندازي است.

كتابخانه ملي افريقاي جنوبي براي نابينايان در 1919 تأسيس و در 1969 به كتابخانه‌اي براي نگهداري آثار چاپي براي كساني كه مشكل بينايي دارند تبديل شد.

اين كتابخانه، كتاب‌هاي گويا و كتاب‌هاي بريل توليد مي‌كند و دانشجويان نابيناي سراسر كشور از خدمات آن بهره مي‌برند.

امروزه شاهد كتابخانه‌هاي الكترونيكي بسياري براي نابينايان و ساير گروه‌هاي معلول در جهان هستيم.

كتابخانه‌ها و مراكز فرهنگي نابينايان در ايران. نخستين مدرسه براي نابينايان و نگهداري آنها در 1342 توسط محمد خزائلي تحت‌عنوان “مجتمع نابينايان دكتر خزائلي” تأسيس شد.

در 1350 دولت بودجه مستقلي براي اين مدرسه درنظر گرفت.

در همين سال “سازمان ملي رفاه نابينايان” تأسيس شد كه وظيفه تهيه و توزيع كتاب‌هاي گويا و بريل را نيز برعهده داشت.

پس از تأسيس سازمان بهزيستي كشور، خدمات مربوط به كودكان نابينا به اداره كودكان استثنايي وابسته به وزارت آموزش و پرورش، و رسيدگي به امور مربوط به نابينايان بزرگسال به “سازمان ملي رفاه نابينايان” واگذار شد كه در همين زمان به “سازمان بهزيستي نابينايان رودكي” تغيير نام يافته بود.

اين مركز وظيفه هماهنگي فعاليت‌هاي فرهنگي از جمله كتابخانه‌ها را برعهده دارد.

مهم‌ترين كتابخانه‌هاي نابينايان در ايران:

کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان
کتاب؛ دنیای روشن تر برای نابینایان

كتابخانه رودكي. كتابخانه رودكي كه بزرگ‌ترين كتابخانه ويژه نابينان در ايران است، در 1352 رسمآ فعاليت خود را آغاز كرد.

كتابخانه رودكي تنها كتابخانه در ايران است كه به نابينايان شهرستان‌ها نيز ارائه خدمت مي‌كند

اين كتابخانه داراي چهار بخش است: الف) كتابخانه عادي؛ ب) كتابخانه بريل؛ ج) كتابخانه گويا؛ و د) چاپخانه.

كتابخانه “مؤسسه آموزشي امام خميني (ره)”. كتابخانه گوياي مؤسسه آموزشي امام خميني در 1369 تأسيس شد.

تعداد كارمندان آن 5 نفر و تعداد منابع آن 11000حلقه نوار است.

كتابخانه “مجتمع نابينايان دكتر خزائلي”.

اين كتابخانه در 1342 تأسيس شد و 600 جلد كتاب بريل و 423 حلقه نوار دارد.

كتابخانه “مجتمع آموزشي نابينايان شهيد محبي”.اين كتابخانه در 1343 در تهران تأسيس شد.

در حدود 32 از كتاب‌هاي درسي كل كشور در اين كتابخانه به خط بريل چاپ مي‌شود. موجودي اين كتابخانه 7000 جلد كتاب بريل و 5000 حلقه نوار است.

كتابخانه “مؤسسه استثنايي عصاي سفيد”. اين كتابخانه در 1369 در تهران تأسيس شد و 3 نفر كارمند دارد.

موجودي آن 500 جلد كتاب بريل و 350 حلقه نوار است.

كتابخانه “مؤسسه نهادگذاري مطالعات علمي و پژوهشي گويا (خندق)”.

اين مؤسسه، مؤسسه‌اي غيرانتفاعي براي ضبط كتاب‌هاي گويا براي دانشجويان و فارغ‌التحصيلان نابيناست كه در 1369 تأسيس شد.

شعبه‌هاي آن در شهرهاي اهواز، اصفهان، و شيراز داير است.

موجودي كتابخانه اين مركز 2500 حلقه نوار در 1200 عنوان است.

كتابخانه “مركز تحقيقاتي بنياد جانبازان”. اين مركز عهده‌دار تهيه و ارائه كتاب‌هاي گويا به كساني است كه در جنگ تحميلي نابينا شده‌اند.

موجودي كتابخانه آن در حدود 500 عنوان كتاب گوياست.

در تهران كتابخانه‌هاي ديگري نيز به افراد نابينا خدمات ارائه مي‌دهند؛

از آن جمله مي‌توان به بخش نابينايان كتابخانه حسينيه ارشاد (1359)؛ بخش نابينايان كتابخانه شهيد بهشتي (1372)؛

بخش نابينايان كتابخانه شوراي كتاب كودك (1341)؛ كتابخانه مجتمع آموزشي نابينايان دخترانه نرجس (1356)؛

كتابخانه مجتمع دخترانه حضرت عبدالعظيم (1374)؛ كتابخانه مجتمع توانبخشي نابينايان خزانه (1370)؛ و كتابخانه نابينايان دانشگاه الزهرا اشاره كرد.

در كتابخانه ملي ايران نيز تالاري به خدمات ويژه اختصاص يافته

و كتاب‌هاي گويا و بريل را در اختيار نابينايان قرار مي‌دهد. به‌جز مراكز ياد شده در استان تهران در اكثر مراكز استان‌ها كتابخانه‌هايي به نابينايان اختصاص دارد

كه از آن جمله مي‌توان به كتابخانه نابينايان شهرهاي اروميه، اصفهان، اهواز، بندرعباس، تبريز، رشت، همدان، زاهدان، زنجان، سمنان، شاهرود، شهركرد، شيراز، كرمان، كرمانشاه، گرگان، و مشهد اشاره كرد.

از سويي استقرار كتابخانه‌هاي نابينايان تنها در مراكز استان‌ها، دستيابي نابينايان به آنها را بسيار مشكل و در مواردي غيرممكن ساخته است.

خوشبختانه، امروزه در ايران كار سخت‌افزاري رايانه‌اي در كتابخانه‌ها براي نابينايان در اكثر استان‌ها انجام شده

و به زودي فعاليت نرم‌افزاري يعني تهيه برنامه‌هاي مدون و منظم الكترونيكي پايان مي‌پذيرد تا هر نابينايي در هر استاني از كشور بتواند

از طريق شبكه به مركز كتابخانه رودكي وصل شود و از امكانات آن بهره گيرد.

نظرات

mood_bad
  • هنوز نظری ندارید
  • chat
    یک نظر اضافه کنید